20.11.2011. 19 listopada 2011 r. zmarł Basil D'Oliveira – krykiecista, który stał się symbolem walki z segregacją rasową. Dzięki wywalczeniu przez D'Oliveirę miejsca w reprezentacji Anglii i odwołania przez to sportowego tournee Anglików po RPA, zintensyfikowaniu uległa debata na temat sankcji międzynarodowych wobec południowoafrykańskiego reżimu.
Basil D'Oliveira urodził się i wychował w Afryce Południowej. Po wprowadzeniu systemu apartheidu sklasyfikowano go jako osobę „kolorową”, która nie mogła uczestniczyć w grach w których udział brali biali obywatele Afryki Południowej. W 1960 roku D'Oliveira wyemigrował do Wielkiej Brytanii, otrzymał obywatelstwo Zjednoczonego Królestwa i został powołany do reprezentacji Anglii w krykieta. W latach 1968-69 Anglia miała rozegrać serię meczy z RPA, jednakże hipotetyczna obecność D'Oliveiry w składzie Anglii została oficjalnie odrzucona przez władze Republiki Południowej Afryki. Trener Anglii coraz rzadziej powoływał go do składu przygotowującego się do występów w RPA, co wywołało ostrą reakcję społeczną i dało asumpt dla ogólnonarodowej kampanii „zatrzymać tournee”.
Tysiące ludzi słało listy do federacji krykieta domagając się D'Oliveiry w składzie; w kwestii tej wypowiadał się nawet rząd Brytyjski. Podczas nielicznych występów przed wyjazdem D'Oliveira wchodzący jako zmiennik udowadniał, iż jest graczem światowego formatu, który w pełni zasługuje na miejsce w reprezentacji, a decyzje trenera są tendencyjne i skład Anglii decydowany jest w istocie przez BJ Vorstera (ówczesnego premiera RPA).
Ostatecznie D'Oliveira znalazł się w drużynie Anglii co zaowocowało odmową zgody przyjęcia jej w Afryce Południowej. W efekcie RPA zostało zawieszone w prawach członka międzynarodowej federacji krykieta, a przez świat przetoczyła się fala dyskusji na temat konieczności wprowadzenia sankcji wobec tego państwa.
W literaturze przedmiotu dominuje pogląd, iż sankcje sportowe, których wyrazem było wykluczenie RPA z ruchu olimpijskiego i międzynarodowych federacji sportowych, były dużo bardziej skuteczne niż sankcje w dziedzinach kultury, czy nauki, którymi również obłożona była Republika Południowej Afryki. Sport odegrał też znaczącą rolę w powrocie RPA na arenę międzynarodową po 1994 roku.
Zdjęcie za: https://www.guardian.co.uk/sport/2011/nov/19/basil-doliveira
Andrzej Polus
